Građani Bosne i Hercegovine koji tokom godine više puta putuju u Hrvatsku, Sloveniju, Austriju, Njemačku ili druge zemlje Šengenskog prostora trebaju posebno obratiti pažnju na pravilo boravka od 90 dana u okviru bilo kojeg perioda od 180 dana. Novi evropski sistem ulaska i izlaska (EES) sada elektronski evidentira prelazak vanjskih granica, zbog čega je znatno lakše utvrditi koliko je dana određena osoba provela u Šengenskom prostoru.

EES je u potpunosti počeo funkcionisati 10. aprila 2026. godine, a njegova primjena posebno je važna za državljane Bosne i Hercegovine koji u evropske zemlje putuju bez vize, koristeći biometrijski pasoš, piše GP Maljevac.

Među putnicima se često postavlja pitanje koje izaziva nedoumice: ako tokom godine nekoliko puta otputujete u Njemačku, Austriju ili Hrvatsku, računa li se svaki boravak posebno ili se svi dani sabiraju?

Odgovor je jednostavan. Svi dani kratkotrajnog boravka u Šengenskom prostoru sabiraju se, bez obzira na to koliko ste puta prelazili granicu ili u koliko različitih država boravili.

To znači da izlazak iz Hrvatske u Bosnu i Hercegovinu, a zatim ponovni ulazak nekoliko dana kasnije, ne omogućava automatski novih 90 dana boravka.

Prema pravilima Evropske unije, državljani BiH koji putuju bez vize mogu boraviti najviše 90 dana u okviru bilo kojeg perioda od 180 dana u Šengenskom prostoru.

Važno je naglasiti da se ovih 180 dana ne računa kao fiksni period koji počinje prvim ulaskom u EU. Riječ je o pomičnom periodu, što znači da se svakog dana posmatra prethodnih 180 dana i provjerava koliko je od njih osoba provela na području Šengena.

Primjera radi, ako je osoba iz Bosne i Hercegovine tokom januara boravila deset dana u Hrvatskoj, tokom februara 20 dana u Njemačkoj, a tokom marta 30 dana u Austriji, ukupno je iskoristila 60 dana dozvoljenog boravka.

Ako su sva ta putovanja još uvijek unutar posljednjih 180 dana, toj osobi ostaje još 30 dana za boravak u Šengenskom prostoru.

Nije važno što je između putovanja nekoliko puta izlazila iz Evropske unije i vraćala se u Bosnu i Hercegovinu. Svaki dan proveden u zemljama Šengena ulazi u zajednički obračun.

Posebno je važno znati da se i dan ulaska i dan izlaska računaju kao dani boravka.

Ako, naprimjer, u Hrvatsku uđete u petak navečer, a vratite se u Bosnu i Hercegovinu u nedjelju ujutro, prema pravilu 90/180 računa se da ste boravili tri dana, iako ste stvarno proveli manje od 48 sati.

Ovo pravilo posebno je važno za građane BiH koji često odlaze u Hrvatsku u kupovinu, posjećuju članove porodice u Sloveniji ili putuju u Njemačku i Austriju tokom vikenda.

Svaki takav odlazak utiče na preostali broj dozvoljenih dana, čak i kada je riječ o samo nekoliko sati provedenih preko granice.

Još jedna česta zabluda odnosi se na početak nove kalendarske godine.

Mnogi putnici smatraju da se 1. januara automatski obnavlja pravo na novih 90 dana boravka. Međutim, evropski propisi ne funkcionišu na taj način.

Ako ste u oktobru, novembru i decembru proveli ukupno 90 dana u Šengenskom prostoru, početak januara ne znači da odmah možete ponovo boraviti još 90 dana.

Potrebno je sačekati da ranije iskorišteni dani počnu izlaziti iz pomičnog perioda od 180 dana.

U praksi to znači da se dozvoljeni dani postepeno oslobađaju kako vrijeme prolazi, a ne odjednom na početku novog mjeseca ili godine.

Osoba koja je provela 90 uzastopnih dana u Šengenskom prostoru, a zatim 90 uzastopnih dana izvan njega, u pravilu ponovo može ostvariti pravo na boravak do 90 dana, pod uslovom da ispunjava i ostale uslove za ulazak.

Upravo zbog toga važno je pažljivo računati datume, posebno ako tokom godine često putujete između Bosne i Hercegovine i zemalja Evropske unije.

Novi EES sistem omogućava graničnim službama da elektronski evidentiraju datume i mjesta ulaska i izlaska, podatke iz putnih isprava i biometrijske podatke putnika na koje se sistem primjenjuje.

To znači da granična policija više ne mora zavisiti samo od pečata u pasošu kako bi provjerila koliko je osoba boravila u Šengenskom prostoru.

EES također može automatski prepoznati osobe koje su prekoračile dozvoljeno trajanje kratkotrajnog boravka.

Za putnike koji prekorače dozvoljenih 90 dana mogu uslijediti posljedice predviđene zakonodavstvom države u kojoj je prekršaj utvrđen. One, zavisno od okolnosti, mogu uključivati novčane kazne, odluku o povratku ili zabranu ulaska.

Ipak, ova pravila ne primjenjuju se na isti način na sve građane Bosne i Hercegovine.

Osobe koje imaju važeću boravišnu dozvolu ili dugoročnu vizu neke od zemalja Šengena u pravilu nisu obuhvaćene EES registracijom za kratkotrajne posjete. Njihov boravak u zemlji koja im je izdala dozvolu uređuje se prema pravilima te dozvole.

Međutim, ako državljanin BiH ima boravišnu dozvolu Njemačke, to ne znači da može neograničeno boraviti u drugim zemljama Šengena. Za kratkotrajne posjete drugim državama u pravilu se i dalje primjenjuje ograničenje od 90 dana u okviru 180 dana.

Građani Bosne i Hercegovine koji imaju i državljanstvo neke od država Evropske unije i putuju koristeći odgovarajuće dokumente ne podliježu EES registraciji kao državljani trećih zemalja.

Za sve ostale putnike koji žele provjeriti koliko im je dana boravka preostalo, Evropska komisija omogućila je korištenje službenog kalkulatora za kratkotrajni boravak.

Kalkulator je dostupan na internetskoj stranici Evropske komisije, a putnici mogu unijeti datume prethodnih ulazaka i izlazaka te provjeriti koliko su dana iskoristili.

Važno je znati da kalkulator služi kao pomoć pri planiranju putovanja i da njegov rezultat sam po sebi ne predstavlja dozvolu za ulazak ili boravak.

Za građane BiH koji često putuju u Hrvatsku, Sloveniju, Austriju i Njemačku najvažnije je da vode računa o svim prethodnim boravcima, jer se dozvoljenih 90 dana računa zajedno za cijeli Šengenski prostor, a ne posebno za svaku državu.

(DEPO PORTAL/af)